Büyükbaş Hayvancılık Tarım ve Orman Bakanlığı

Damızlık Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Damızlık seçimi; bir ırk tercihi değildir, tercih edilen ırktan soy ve verim/performans kayıtları bulunan, sağlıklı hayvanların seçimidir. Örneğin Simental ırkı dişi sığır almak, damızlık seçimi değil, ırk tercihidir. Soy ve verim/performans kayıtlarına bakarak, sağlıklı ve üreme kabiliyetine haiz Simental ırkı dişi sığır almak ise damızlık seçimidir. Maalesef yetiştiricilerimiz kültür ırkı hayvanı tercih etmekle, damızlık hayvan seçtiğini düşünmektedir. Oysa aynı ırktan hayvanlar arasında verim/performans bakımından ciddi oranda farklılıklar bulunabilmektedir. Sığır yetiştiriciliğinde başarılı olmanın öncelikli koşullarından birisi, işletme yapısına uygun ırkın, yüksek verimli bireyleriyle çalışmaktır (sürü kurmaktır).

Irk tercihi ile damızlık/anaç seçimi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yaşlı hayvanlar performans kaybına uğradığı gibi sağlık risklerinin de yüksek
olduğu unutulmamalıdır.

Gebelik süresi düşük olan hayvanlar işletmeye daha iyi adapte olacağından
maksimum 7 aylık gebe hayvanlar işletmeye alınmalı, unutulmamalıdır ki anne adayının
doğuracağı buzağıyı koruyacak ağız sütünü üretebilmesi için buzağılamadan en az 7
hafta evvel işletmeye gelmesiyle mümkün olmaktadır.

Yetiştiriciler genellikle cüsseli ineklerin diğerlerine kıyasla daha çok süt
verdiğine inanmaktadır. Bugüne kadar yapılan araştırmalarda bu kanıyı doğrulayan
bulgular elde edilememiştir. Bu nedenle, cüssesi büyük ineklerin yaşama payı yem
giderlerini göz ardı ederek, damızlık seçmek doğru değildir.

365 günde her inekten 1 yavru alınması hedefleri doğrultusunda süt, et veriminin
yanı sıra döl verimi yüksek hayvanlar seçilmelidir.

Damızlık dişi sığırlarda dış görünüşe göre değerlendirme yapılırken; aynı ırk için
her ülkede ya da bir ülkenin farklı bölgelerinde, yetiştirme amaçları doğrultusunda farklı
tercihlerin ve tiplerin olduğu gerçeği unutulmamalıdır. Dişi hayvanlarda 8-10 aylık
yaşta kızgınlık davranışları görülmeye başlar, ancak tohumlama yaşı (ilk kez damızlıkta
kullanma yaşı); iklimlere, ırklara, bakım beslemeye ve yetiştirme amacına göre
değişkenlik göstermektedir.

Erken gelişme gösteren Jersey, Holstein gibi ırklarda tohumlama yaş aralığı 13-
17 aylık, soğuk iklim hayvanı olan Simental-fleckvieh, Montbeliard, Brown
Swiss(Braunvieh) gibi ırklarda ise 14-18 aylık olanlara öncelik verilmelidir. Yine
entansif (yoğun bakım ve besleme uygulayan) işletmelerde tohumlama yaşı 20 aylıktan
büyük olan düvelerin, verime geçtiğinde; güç doğum, verim düşüklüğü, döl tutmama,
mastit, ketozis gibi risklerinin arttığı seçim esnasında göz önünde bulundurulmalıdır.

Verim özelikleri belli olmayan (süt verimi, buzağılama kolaylığı, somatik hücre
sayısı gibi) damızlık dişi sığırlarda dış yapı ve pedigriye bakarak yapılacak seçimlerde
tecrübenin çok önemli olduğu hatırda tutulmalıdır.

Dış görünüşe/tipe göre damızlık seçiminin isabet derecesi %25’i
geçmemektedir. Bu nedenle damızlık seçimi, pedigri/secere bilgisi ile birlikte
yapıldığında verimde isabet derecesi yükselmektedir.

İşletmenin ve işletmedeki diğer hayvanların genel durumunun
gözlemlenebilmesi nedeniyle damızlık seçimi pazardan ziyade hayvanın doğduğu
işletmeden yapılmalıdır. Köklü iyi bir işletmeden kötü hayvan çıkma ihtimali her zaman
daha düşüktür.

Damızlık hayvan, uzun süre üretime kaynaklık eden bir gen kaynağı olduğu için
hayvan pazarında dış görünüşe bakılarak satın alınmayacak kadar değerlidir.

Damızlık/anaç hayvanların pazardan seçilmesi/toplanması halinde, tedavisi zor
hatta imkansız hastalıkların hayvanlarla birlikte işletmeye taşınma ihtimalinin, her
zaman çok yüksek olacağı unutulmamalıdır.

İşletmeye sonradan alınacak hayvanlar, en az 10 gün süreyle ayrı bir yerde
karantinada tutulmalı ve sağlıklı oldukları anlaşılanlar, mevcut sürüye katılmalıdır.
İşletmedeki hayvanlara, birçok bulaşıcı hastalığın bu yolla geçtiği unutulmamalıdır.

Ülkemize birçok ülkeden damızlık sığır üretim materyali (canlı hayvan, sperma,
embriyo) girmektedir. Damızlık seçimi ve ıslah çalışmalarının isabetli bir şekilde
yürütülebilmesi, damızlık sığırlara ait pedigrilerin doğru bir şekilde okunmasıyla mümkün
olabilmektedir. Bu bağlamda aşağıda çeşitli ülkelere ait pedigri örnekleri ve açıklamalarına yer
verilmektedir.

Damızlık Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir?
5 (100%) 1 oy

Sizde Görüşlerinizi Ekleyin